นิ้วงอเหยียดไม่ได้... ไม่ใช่แค่นิ้วล็อค แต่คือ "พังผืดฝ่ามือหดเกร็ง" (Dupuytren's Contracture)

 



นิ้วงอเหยียดไม่ได้... ไม่ใช่แค่นิ้วล็อค แต่คือ "พังผืดฝ่ามือหดเกร็ง" (Dupuytren's Contracture)

“หมอครับ ทำไมจู่ๆ นิ้วนางกับนิ้วก้อยผมมันเริ่มงอเข้ามาหาฝ่ามือ พยายามจะเหยียดออกก็เหยียดไม่ได้ เหมือนมีเส้นอะไรแข็งๆ รั้งไว้ที่ฝ่ามือเลยครับ” นี่คือหนึ่งในอาการที่คนไข้มักจะมาปรึกษาหมอด้วยความสงสัย เพราะมันดูคล้ายนิ้วล็อคแต่ก็ไม่ใช่เสียทีเดียวครับ

วันนี้หมอเก่งจะพาทุกคนไปทำความรู้จักกับโรคที่ชื่ออาจจะฟังดูยากสักหน่อยอย่าง "โรคดูพูยเทรน" (Dupuytren's Contracture) หรือภาษาไทยเราเรียกว่า "โรคพังผืดฝ่ามือหดเกร็ง" ครับ โรคนี้ถ้าปล่อยไว้จนนิ้วงอติดฝ่ามือ จะทำให้การใช้ชีวิตประจำวัน เช่น การล้างหน้า การสวมถุงมือ หรือการล้วงกระเป๋ากลายเป็นเรื่องยากทันที เรามาเจาะลึกกันครับว่าโรคนี้เกิดจากอะไร และจะรักษาได้อย่างไรบ้าง

เรื่องเล่าจากคนไข้: "คุณสมชาย" กับฝ่ามือที่เปลี่ยนไป

คุณสมชาย อายุ 62 ปี อดีตวิศวกรที่ชอบงานช่างและดูแลสวนเป็นงานอดิเรก คุณสมชายสังเกตเห็นว่าบนฝ่ามือบริเวณใต้โคนนิ้วนางมีตุ่มแข็งๆ เล็กๆ ขึ้นมา ตอนแรกแกคิดว่าเป็น "ตาปลา" หรือ "หนังด้าน" จากการทำงานช่าง จึงไม่ได้สนใจอะไรครับ

ผ่านไปประมาณ 1 ปี ตุ่มนั้นเริ่มกลายเป็นเส้นแข็งๆ รั้งยาวขึ้นไปถึงนิ้ว จนกระทั่งนิ้วนางของคุณสมชายเริ่มงอเข้ามาหาฝ่ามือ และไม่สามารถเหยียดให้ตรงได้อีกต่อไป เวลาจะล้างหน้า นิ้วเจ้ากรรมก็นิ้วไปจิ้มตาตัวเอง หรือเวลาจะเอามือวางราบกับโต๊ะ มือก็กระดกขึ้นมา คุณสมชายถึงได้ตัดสินใจมาหาหมอเพราะเริ่มใช้ชีวิตลำบากครับ

พังผืดฝ่ามือหดเกร็ง... เหมือนมี "เชือกดึงรั้ง" อยู่ใต้ผิวหนัง

เพื่อให้เห็นภาพง่ายๆ หมออยากให้ลองจินตนาการว่า "ผิวหนังฝ่ามือ" ของเราเหมือน "ผ้าปูโต๊ะ" ครับ และใต้ผ้าปูโต๊ะนั้นจะมีชั้นพังผืดบางๆ ที่ช่วยยึดผิวหนังให้มั่นคงเวลาเราหยิบจับสิ่งของ

ในคนปกติ พังผืดนี้จะนุ่มนวลและยืดหยุ่นดีครับ แต่ในคนที่เป็นโรคนี้ พังผืดใต้ผิวหนังจะเริ่ม "หนาตัวขึ้น" และ "หดสั้นลง" เปรียบเสมือนมีใครเอา "เชือกที่แข็งและสั้น" ไปวางไว้ใต้ผิวหนังฝ่ามือของคุณ แล้วเชือกเส้นนั้นก็ค่อยๆ ดึงรั้งให้นิ้วมือของคุณงอเข้ามาหาฝ่ามือเรื่อยๆ โดยที่คุณไม่สามารถบังคับให้มันเหยียดออกได้เองครับ

ความรู้พื้นฐานของโรคพังผืดฝ่ามือหดเกร็ง (Dupuytren's Contracture)

โรคพังผืดฝ่ามือหดเกร็ง (Dupuytren's Contracture) คือภาวะผิดปกติของเนื้อเยื่อเกี่ยวพันใต้ผิวหนังบริเวณฝ่ามือ ทำให้เกิดพังผืดหนาตัวเป็นตุ่มหรือเป็นเส้นรั้ง จนนิ้วมือถูกดึงให้งอค้าง

สาเหตุและการเกิดโรค

ปัจจุบันทางการแพทย์ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดร้อยเปอร์เซ็นต์ครับ แต่มักจะเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม โดยเฉพาะในกลุ่มคนที่มีเชื้อสายทางยุโรปเหนือ (บางครั้งจึงเรียกว่า "โรคไวกิ้ง") โรคนี้เกิดจากการทำงานที่ผิดปกติของเซลล์สร้างพังผืดที่เริ่มสร้างเนื้อเยื่อมากเกินไป จนกลายเป็นเส้นรั้งที่แข็งแรงมากครับ

อาการที่พบ

  • เริ่มแรก: พบตุ่มนูนแข็ง (Nodule) บนฝ่ามือ มักไม่ค่อยปวด แต่อาจจะรู้สึกตึงๆ

  • ระยะต่อมา: ตุ่มแข็งจะเริ่มต่อกันเป็นเส้นรั้ง (Cord) ใต้ผิวหนัง

  • ระยะรุนแรง: นิ้วมือ (มักเป็นนิ้วนางและนิ้วก้อย) ถูกดึงให้งอเข้าหาฝ่ามือจนเหยียดไม่ออก

5 ปัจจัยเสี่ยงที่ต้องระวัง

  1. พันธุกรรมและเชื้อชาติ: หากมีคนในครอบครัวเป็น หรือมีเชื้อสายยุโรป จะมีโอกาสเป็นสูงกว่าปกติ

  2. เพศและอายุ: มักพบในผู้ชายมากกว่าผู้หญิง และพบบ่อยในคนที่อายุมากกว่า 50 ปีขึ้นไป

  3. โรคเบาหวาน: คนที่เป็นเบาหวานมีความเสี่ยงที่จะเกิดพังผืดชนิดนี้ได้บ่อยกว่าคนทั่วไป

  4. พฤติกรรมการใช้ชีวิต: การสูบบุหรี่และการดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมาก สัมพันธ์กับการดำเนินโรคที่รุนแรงขึ้น

  5. ลักษณะงาน: การใช้งานมือกระแทกซ้ำๆ หรือได้รับบาดเจ็บที่มือมาก่อน อาจกระตุ้นให้เกิดโรคในผู้ที่มีความเสี่ยงอยู่แล้ว

การตรวจวินิจฉัย: หมอตรวจอย่างไร?

การวินิจฉัยโรคนี้ส่วนใหญ่ทำได้ไม่ยากครับ หมอจะเน้นที่:

  • การตรวจร่างกาย: คลำหาตุ่มแข็งหรือเส้นรั้งบนฝ่ามือ และวัดองศาการงอของนิ้ว

  • การทำ "Hueston Tabletop Test": หมอจะให้คนไข้ลองวางมือราบลงบนโต๊ะครับ ถ้าคนไข้ไม่สามารถวางฝ่ามือให้แนบสนิทกับโต๊ะได้ (มีช่องว่างระหว่างฝ่ามือกับโต๊ะ) แสดงว่าโรคเริ่มเข้าสู่ระยะที่ต้องรักษาแล้วครับ

  • การตรวจอัลตราซาวด์ (Ultrasound): ช่วยยืนยันตำแหน่งและความหนาของพังผืด รวมถึงแยกแยะจากโรคอื่น เช่น นิ้วล็อค หรือเนื้องอกชนิดอื่นๆ

แนวทางการรักษา: ไม่ต้องผ่าตัดเสมอไป

การรักษาจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการครับ เป้าหมายคือเพื่อให้คนไข้กลับมาเหยียดนิ้วได้และใช้งานมือได้ตามปกติ

1. การปรับพฤติกรรมและกายภาพบำบัด

ในระยะแรกที่ยังมีแค่ตุ่มนูนและนิ้วยังไม่งอ หมอจะแนะนำให้หมั่นยืดเหยียดพังผืดฝ่ามือเบาๆ และหลีกเลี่ยงการใช้งานมือที่ต้องกำแน่นๆ ซ้ำๆ ครับ รวมถึงการใส่เฝือกอ่อนในตอนกลางคืนเพื่อประคองให้นิ้วเหยียดตรง

2. การใช้ยา

ยาชนิดรับประทานมักไม่ค่อยได้ผลในการสลายพังผืดครับ แต่ในบางกรณี หมออาจพิจารณาฉีดยาสเตียรอยด์เข้าไปที่ตุ่มพังผืดเพื่อลดการอักเสบและช่วยให้ตุ่มนุ่มลงชั่วคราว (แต่ไม่ได้ทำให้นิ้วที่งอแล้วเหยียดตรงได้ครับ)

3. การรักษาโดยใช้เข็มสะกิดพังผืด (Needle Aponeurotomy)

นี่คือวิธีที่ทันสมัยและได้ผลดีในรายที่เริ่มมีนิ้วงอครับ หมอจะใช้ เครื่องอัลตราซาวด์ (Ultrasound) ช่วยระบุตำแหน่งพังผืดและเส้นประสาทให้แม่นยำ จากนั้นจะใช้ปลายเข็มขนาดเล็กค่อยๆ สะกิดตัดเส้นพังผืดที่รั้งอยู่ออกผ่านผิวหนัง วิธีนี้แผลเล็กมาก แทบไม่ต้องเย็บ และฟื้นตัวไวครับ

4. การผ่าตัด (Surgery)

หมอจะพิจารณาผ่าตัดในกรณีที่นิ้วงอมากจนวิธีอื่นไม่ได้ผลครับ:

  • การผ่าตัดพังผืดบางส่วน (Fasciectomy): คือการเปิดแผลที่ฝ่ามือและนิ้วเพื่อตัดเอาเส้นพังผืดที่หนาตัวออกทั้งหมด

  • การผ่าตัดเปิดแผลกว้าง: เหมาะสำหรับเคสที่รุนแรงหรือเป็นซ้ำ เพื่อจัดระเบียบเนื้อเยื่อใหม่

หมออยากย้ำว่า "ส่วนใหญ่รักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัดใหญ่" หากมาพบแพทย์ตั้งแต่เนิ่นๆ ครับ

พยากรณ์โรค: รักษาแล้วจะกลับมาเป็นอีกไหม?

โรคนี้เป็นโรคที่เกี่ยวข้องกับเนื้อเยื่อสร้างพังผืดครับ ดังนั้นแม้จะรักษาจนนิ้วเหยียดตรงได้แล้ว ก็มีโอกาสที่จะ "กลับมาเป็นซ้ำ" ได้ในตำแหน่งเดิมหรือนิ้วอื่นๆ ประมาณ 20-30% ภายในเวลา 5-10 ปีครับ การบริหารมืออย่างสม่ำเสมอหลังการรักษาจึงสำคัญมาก

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น

  • นิ้วติดแข็งถาวร: หากปล่อยไว้นานเกินไป ข้อต่อนิ้วจะเริ่มยึดติดจนแม้จะตัดพังผืดออกแล้วนิ้วก็อาจจะไม่ตรงร้อยเปอร์เซ็นต์

  • เส้นประสาทหรือเส้นเลือดบาดเจ็บ: เนื่องจากพังผืดมักจะพันรอบเส้นประสาทที่นิ้ว การรักษาจึงต้องทำโดยผู้เชี่ยวชาญ

  • มืออ่อนแรง: จากการที่ไม่ค่อยได้ใช้งานนิ้วที่งอเป็นเวลานาน

5 วิธีป้องกันและดูแลมือของคุณ

  1. หมั่นสังเกตฝ่ามือ: หากมีตุ่มแข็งหรือเส้นนูน ให้รีบปรึกษาหมอกระดูกและข้อทันที

  2. บริหารยืดเหยียดนิ้วมือ: ทำเป็นประจำทุกเช้าและเย็นเพื่อรักษาความยืดหยุ่นของพังผืด

  3. ควบคุมโรคประจำตัว: โดยเฉพาะเบาหวาน ควรคุมระดับน้ำตาลให้ดี

  4. งดการสูบบุหรี่: เพื่อให้การไหลเวียนเลือดที่มือดีขึ้น ลดการกระตุ้นพังผืด

  5. สวมถุงมือป้องกัน: หากต้องทำงานที่มือต้องรับแรงกระแทกหรือการสั่นสะเทือนบ่อยๆ

Q&A Section: คำถามยอดฮิต

Q: ปวดฝ่ามือแล้วมีตุ่มแข็ง คือโรคนี้ใช่ไหม? A: มีโอกาสสูงครับ แต่ต้องแยกกับนิ้วล็อค (Trigger Finger) โรคดูพูยเทรนมักจะไม่ค่อยปวดตอนขยับนิ้ว แต่จะเน้นที่การรั้งจนเหยียดไม่ออกครับ

Q: ต้องตรวจ MRI ไหมถ้าสงสัยโรคนี้? A: โดยปกติการตรวจร่างกายและการอัลตราซาวด์ก็เพียงพอสำหรับการวินิจฉัยแล้วครับ MRI มักใช้ในรายที่หมอสงสัยเนื้องอกชนิดอื่นที่ซับซ้อนกว่าเท่านั้น

Q: ปล่อยไว้ไม่รักษาจะเป็นอะไรไหม? A: โรคนี้ไม่เป็นอันตรายถึงชีวิตครับ แต่จะทำให้เสียสมรรถภาพการใช้มือไปเรื่อยๆ จนถึงขั้นพิการนิ้วงอติดฝ่ามือได้ครับ

สรุป

  1. โรคพังผืดฝ่ามือหดเกร็งเกิดจากพังผืดใต้ผิวหนังหนาตัวผิดปกติ ไม่ใช่อาการกล้ามเนื้ออักเสบทั่วไป

  2. สัญญาณเตือนคือมีตุ่มแข็งบนฝ่ามือ และนิ้วเริ่มงอเข้าหาตัวเอง

  3. การตรวจ Tabletop Test เป็นวิธีเช็กเบื้องต้นที่ง่ายและแม่นยำ

  4. การรักษาในปัจจุบันมีทั้งการสะกิดพังผืดด้วยเข็มภายใต้อัลตราซาวด์นำทาง ซึ่งไม่ต้องเปิดแผลใหญ่

  5. ยิ่งรักษาเร็ว ยิ่งลดโอกาสการผ่าตัดใหญ่และได้ผลลัพธ์ที่ดีกว่า

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดฝ่ามือ #นิ้วงอ #พังผืดฝ่ามือหดเกร็ง #ดูพูยเทรน #โรคไวกิ้ง #ชามือ #ผ่าตัดมือ #กายภาพบำบัดมือ #หมอเก่งกระดูกและข้อ #เข็มสะกิดพังผืด #DupuytrenContracture #HandSurgery #NeedleAponeurotomy #OrthopedicExpert #HealthyHands


Reference List 

  1. Karbowiak M, Molloy AS, Saunders J, Elliott D, Siddiqui A, Holme T, et al. Dupuytren’s disease. BMJ. 2021;373:n1308. doi: 10.1136/bmj.n1308. PMID: 34112673.
    บทความใน BMJ ที่อธิบายโรคดูพูยเทรนตั้งแต่พยาธิสรีรวิทยา อาการ การตรวจร่างกาย ไปจนถึงตัวเลือกการรักษาแบบฉีดยา ผ่าตัด และติดตามผล เหมาะสำหรับแพทย์ทั่วไปใช้เป็นภาพรวมอัปเดตของโรคนี้

  2. Werker PMN. Dupuytren Disease. N Engl J Med. 2024;390(1):56-64. doi: 10.1056/NEJMcp2301140. PMID: 38170263.
    บทความทบทวนเชิงคลินิกใน NEJM ที่นำเสนอแนวคิดปัจจุบันเกี่ยวกับโรคดูพูยเทรน เน้นการเลือกวิธีรักษาให้เหมาะกับระยะและความรุนแรงของการหดรั้งนิ้วมือ รวมถึงการติดตามผลและการให้คำปรึกษาผู้ป่วย

  3. Walthall J, Adigun R, Anand P, Gouverne G. Dupuytren Contracture. [Updated 2023 Jul 4]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan–. PMID: 30422533.
    บทความในฐานข้อมูล StatPearls ที่รวบรวมข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับโรคพังผืดฝ่ามือ ตั้งแต่กลไกการเกิด ปัจจัยเสี่ยง กลุ่มคนที่พบบ่อย ไปจนถึงขั้นตอนการซักประวัติ ตรวจร่างกาย การวินิจฉัย และหลักการรักษาเบื้องต้น

  4. Skov ST, Bisgaard T, Søndergaard P, Lange J. Injectable collagenase Clostridium histolyticum for Dupuytren's contracture. Cochrane Database Syst Rev. 2017;2(2):CD010868. doi: 10.1002/14651858.CD010868.pub2. PMID: 28230230.
    รายงาน Cochrane ที่ประเมินผลของการฉีดเอนไซม์ collagenase เพื่อสลายพังผืดในคนไข้ดูพูยเทรน เปรียบเทียบประสิทธิภาพและความปลอดภัยกับการรักษาแบบผ่าตัด และสรุปว่าเป็นทางเลือกที่มีประสิทธิผลและหลีกเลี่ยงการผ่าตัดใหญ่ได้ในหลายกรณี

  5. Hindocha S, McGrouther DA, Bayat A. The epidemiology of Dupuytren’s disease. Hand Clin. 2011;27(2):115-123. doi: 10.1016/j.hcl.2011.01.001. PMID: 21531254.
    บทความที่อธิบายข้อมูลระบาดวิทยาของโรคดูพูยเทรน พบว่าพบบ่อยในคนยุโรปเหนือ เพศชาย วัยกลางคนขึ้นไป และมีความเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม ชาติกำเนิด การสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ และโรคเมตาบอลิกอื่น ๆ



Comments

Post a Comment